Algemene informatie
Berlijn is de hoofdstad en tevens grootste stad van Duitsland. Gelegen in het noordoosten van het land is de stad door rivieren en waterwegen verbonden met de Oostzee. Berlijn is ook een belangrijk industrieel en cultureel centrum. De belangrijkste straat van oudsher is Unter den Linden waaraan tal van historisch belangwekkende gebouwen liggen en die tot aan de Duitse hereniging op DDR-grondgebied lag. Berlijn heeft meer water en bruggen dan Venetië.

Geografische gegevens
Berlijn heeft een oppervlakte van bijna 890 vierkante kilometer en de stadsgrens is 234 km. lang. Het schijnt dat een ritje rond Berlijn over de ringweg bijna 300 km is. 18 procent van Berlijn bestaat uit natuur en parken, het wateroppervlakte beslaat bijna 7%. Daarmee is Berlijn één van de groenste steden van Europa. Berlijn is hoofdstad en deelstaat van Duitsland, gelegen aan de Spree, waar deze uitmondt in de Havel.
Voor de val van de muur besloeg Oost-Berlijn zo'n 400 km2.
De stad is gebouwd op een redelijk vlak gebied, het hoogste punt is de Kreuzberg (35m, of 66 volgens een andere gids).

Bevolking
Van de 82 miljoen inwoners in Duitsland wonen er ongeveer 15 miljoen mensen in het voormalige Oost-Duitsland en 3,5 miljoen in Berlijn. Berlijn is de grootste "Turkse stad" na Istanbul: er wonen er bijna 300.000. Dit komt mede door de oude Duitse regeling dat buitenlanders minstens 15 jaar in Duitsland moesten wonen voor ze het Duitse staatsburgerschap konden krijgen. Ook kinderen van buitenlandse ouders die toch in Berlijn (en heel West-Duitsland) werden geboren kregen niet de Duitse nationaliteit. Een nieuwe wet heeft de termijn van 15 jaar inmiddels verkort tot 8 jaar en in Duitsland geboren kinderen krijgen automatisch de Duitse nationaliteit en moeten eenmaal (tussen hun 18e en 23e levensjaar) beslissen of ze Duitser willen blijven of de nationaliteit van hun ouders willen krijgen.

Gebouwen
Het vooroorlogse Berlijn kon worden onderscheiden in drie gebieden: de Altstadt of Kurfürstenstadt, die in de 17de en 18de eeuw door de bouw van Dorotheen- en Friedrichstadt naar het westen tot aan de Tiergarten werd uitgebreid. Deze Altstadt werd in de 19de eeuw omgeven door de Wilhelminische Grossstadgürtel, waarin allengs oude stedelijke kernen en dorpen (NeuCölln, Tempelhof, Charlottenburg e.a.) werden opgenomen. Dit gebied wordt gekenmerkt door gesloten bebouwing. In de tweede helft van de 19de eeuw zijn hier als gevolg van grondspeculatie huurkazernes gebouwd met binnenhoven en een minimum aan woonruimte en -comfort. In de Aussenstadt, die als een brede ring rond de Wilhelminische ligt, overheerst een min of meer verspreide bebouwing. De in het stadsgebied opgenomen stadjes en dorpen zijn door hun aanleg nog duidelijk herkenbaar. De wederopbouw en herstel van het oostelijk deel van de stad, waar het grootste deel van de vooroorlogse representatieve gebouwen lag, vorderde onder het Oost-Duitse regime zeer langzaam. Pas na de eenwording van Duitsland en het besluit dat Berlijn de facto hoofdstad van de vergrote Bondsrepubliek zou worden, zijn in hoog tempo bouwactiviteiten ontwikkeld.

Talen
Berlijn is een wereldstad en de bevolking vormt een mengeling aan bevolkingsgroepen, waaruit ooit de 'echte Berlijner' is ontstaan. In het westen was dat uiteraard een West-Berlijner met hun eigen dialect. Na Die Wende vond een 2e versmelting plaats van groepen Berlijners onderling en de Oost-Berlijners hadden een enigszins ander dialect ontwikkeld. Hoewel het allemaal Duits is, zijn er diverse Berlijnse dialecten te onderscheiden. Daarnaast is er nog een grote groep Turken die Turks als eerste taal gebruikt.

Geschiedenis
Berlijn is een relatief jonge stad in Europa en ontstaan uit twee stadjes - het ene, Cölln, op het Spree-eiland, en het andere, Berlin, ten noorden daarvan op de rechteroever gelegen - die in 1237 en 1244 het eerst in oorkonden genoemd worden. In 1432 kwamen beide onder één bestuur. De stichtingsstatuten zijn verloren gegaan.

Klimaat
Het klimaat in Berlijn verschilt niet veel van dat in Nederland. De invloed van de zee is enigszins minder waardoor de winters gemiddeld een tikje kouder zijn en de zomers een beetje warmer. Neerslag kun je in alle jaargetijden verwachten. Wij waren er begin september en hadden prachtig weer met temperaturen tot 28 graden! In het centrum is het enkele graden warmer dan erbuiten.

Economie
Tijdens de splitsing van Berlijn in Oost en West was West-Berlijn afhankelijk van subsidies vand de Bondsrepubliek omdat de meeste bedrijven de stad verlieten in de jaren 50 en 60. Oost-Berlijn daarentegen was de grootste industriestad van de DDR. Na de hereniging werden de subsidies langzamerhand verminderd. De DDR-bedrijven bleken niet rendabel genoeg te zijn en raakten hun afzetgebied in de voormalige Oostbloklanden kwijt. De werkloosheid in het oosten van de stad is extreem hoog, bijna 15% in 1998. De verhuizing van de regering en de Bondsdag geven echter een stimulans in verband met alle bouwactiviteiten en de dienstverlenende sector.

Voor de eenwording in 1990 was Oost-Berlijn de grootste industriestad van de Duitse Democratische Republiek. West-Berlijn behoorde, samen met Hamburg en München, tot de drie grootste industriële centra van de Bondsrepubliek. Meer dan een derde van de beroepsbevolking is werkzaam in de elektronica-industrie. Voorts voedings- en genotsmiddelen industrie, machine bouw, fabricage van vervoermiddelen en chemische industrie. Tot de traditionele Berlijnse industrieën behoren o.a. porseleinfabricage (sinds 1764), grafische en filmindustrie. Ten opzichte van de jaren zeventig is de werkgelegenheid in de industriële sector drastisch verminderd ten gunste van de dienstensector. Berlijn heeft twee vliegvelden, in het noordwesten het in 1975 geopende vliegveld Tegel, dat het verkeer van de oude luchthaven Tempelhof heeft overgenomen; in het zuiden Schönefeld. Veel goederenvervoer geschiedt via de waterwegen (Oder-Spree-Kanal, Teltowkanal, Oder-Havel-Kanal). Het ondergrondse U-bahnnet heeft een lengte van meer dan 200 km.

Bijna de helft van de beroepsbevolking is werkzaam in de tertiaire sector. Hoewel Berlijn zijn vroegere leidende positie op het gebied van vakbeurzen moest afstaan aan andere steden (Frankfurt a.M., Hannover, Keulen, Düsseldorf, Leipzig), worden er jaarlijks belangrijke beurzen gehouden. Er zijn vier congresgebouwen w.o. de Kongresshalle (1957), het congrescentrum ICC (1979) en het gebouw dat voor de vergaderingen van de Oost-Duitse Volkskammer diende. Jaarlijks vinden diverse festivals plaats, zoals de Berliner Festwochen (1951; concert, opera, toneel, beeldende kunst), het internationale filmfestival (Gouden en Zilveren Beer) en de Berliner Jazztage. De Zoologischer Garten (29 ha; aangelegd in 1841) geldt als een van de beste dierentuinen ter wereld. Er is een botanische tuin. Voorts een sterrenwacht en een planetarium. De stad beschikt over tal van radio- en televisiestudio's; vóór de eenwording waren in West-Berlijn vooral bekend de SFB (Sender Freies Berlin) en RIAS (Rundfunk im Amerikanischen Sektor). Er zijn vele sport- en recreatiemogelijkheden: het Olympiastadion (naar plannen van W. March) werd voor de Olympische Spelen van 1936 gebouwd. Van veel belang voor de recreatie zijn de bosgebieden aan de stadsranden: stadsbossen Grunewald, Spandau, Köpenick en Friedrichshain, alsmede de Berlijnse meren: Wannsee, Havel, Tegeler See, Grosser Müggelsee, Langer See en Seddin See.